یادداشت‌های یک طلبه

یادداشت‌های یک طلبه

گاهی مطلبی تأثیرگذار می‌خوانم؛ سخنانی حکیمانه می‌شنوم؛ با نکاتی جالب مواجه می‌شوم ...
اینجاست که حیفم می‌آید این مطالب را از دست بدهم؛ نمی‌خواهم فراموششان کنم؛
و البته دوست دارم دیگران نیز از این مطالب بهره‌مند شود.
مخصوصاً اگر این مطالب، کلام‌الله باشند؛ یا فرمایشات معصومین علیهم‌السلام باشند.
چراکه خودشان فرموده‌اند:
إِنَّ حَدِیثَنَا یُحْیِی الْقُلُوب: حدیث ما دل‌ها را زنده کند...
این وبلاگ وسیله‌ای است برای این هدف تا چنین مطالبی ثبت‌شده و منتشر شوند.

طبقه بندی موضوعی

۶۵ مطلب با موضوع «اعتقادی - خداشناسی» ثبت شده است

در قرآن کریم یازده آیه وجود دارد که همه با تعبیر «مِنْ‏ آیاتِهِ» (یکى از نشانه ‏هاى خدا ...) آغاز مى ‏شود. این آیات نکات جالبى از دلائل توحید و نشانه‏ هاى پروردگار را در نظام عالم هستى بازگو مى ‏نماید...

مرحوم شیخ صدوق دربارۀ اعتقاد حقۀ شیعۀ دربارۀ ایمان پدر و اجداد رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و همچنین ایمان پدر حضرت علی علیه‌السلام می‌فرماید ...

یکی از فرقه های انحرافی که بعد از شهادت حضرت امام موسی بن جعفر علیه السلام به وجو آمد، فرقۀ «واقفیّه‏» بود.

مرحوم شیخ طوسی در مورد «واقفیّه‏» مى ‏گوید:

معروف است: «مورچه گمان مى ‏کند که پروردگارش مانند او دو شاخک دارد»!

این تعبیر حکایت از نکتۀ مهمی دارد و آن اینکه ...

توحید ربوبی پروردگار متعال یعنی ربوبیت عالم به صورت مستقل و بدون اذن از کسی فقط برای خداوند یکتا است و هیچ موجودی در ربوبیت استقلالی عالم با «الله» تبارک و تعالی شریک نیست؛ اگر هم مخلوقی در قسمتی از ربوبیت عالم نقش داشته باشد، این ربوبیت غیر مستقل بوده و با اذن و اراده و مشیت پروردگار یکتا است...

در روایات متعددی از حضرات معصومین علیهم السلام به حقانیت تأثیر چشم و نظر اشاره شده است و حتی بسیاری از مفسرین حقانیت آن را از دو آیه از قرآن کریم نیز استفاده نموده اند. 

دربارۀ چگونگی تأثیر چشم و نظر، بیانات مختلفی ایراد شده است:

مرحوم شیخ انصاری نقل کرده که امیرالمؤمنین علیه السلام بر کفن سلمان رضی الله عنه این دو بیت را نوشتند:

به باغ که می‌روی، به هر کجا که نگاه می کنی نشانه‌ای از قدرت و خلاقیت خداوند را مشاهده می‌کنی.

نمونۀ این خلقت شگرف خداوند عبارت است از روییدن گیاهان و میوه‌های گوناگون از خاک و آب یکسان.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

شاید برخی چنین گمان کنند که «قرار بود بعد از امام حسین علیه السلام امامت به پسر بزرگ آن حضرت یعنی حضرت علی اکبر علیه السلام برسد، ولی علی اکبر علیه السلام در کربلا پیش از امام حسین علیه السلام به شهادت رسید، امامت به فرزند بعدی یعنی امام حسین علیه السلام منتقل شد»!

در حالی که این تصوری کاملا باطل و اشتباه است. زیرا ...

«جُنْدَب بن جُنَادَة» که از یهودیان خیبر بود محضر رسول خدا صلی الله علیه وآله رسد و پرسید:

مرا از آنچه براى خدا نیست و آنچه در پیشگاه خدا نیست و آنچه را که خدا نمى‏داند باخبر کن».

حضرت در پاسخ فرمودند:

انبیاء الهی، برای هدایت انسان‌ها از روش‌های مختلف استفاده می‌کردند که به دو دسته تقسیم می‌شوند:

خداوند در قرآن کریم رسول خدا صلی‌الله علیه و آله را مأمور می‌کند تا با احتجاج برهانی تناقض گفتار یکی از طوایف مسیح که معتقد به اتحاد خداوند با حضرت مسیح علیه‌السلام بودند را بیان کند. با این بیان که:

خداوند در قرآن کریم رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را مأمور می‌کند تا به مشرکین که تدبیر شئون عالم را به آلهۀ خویش نسبت می‌دادند چنین پاسخ دهد:

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور شد تا مشرکین را نسبت به بطلان اعتقادشان در مورد الوهیت بت‌ها آگاه کند و به آنان بگوید:

خداوند در قرآن کریم به رسول اعظمش امر می‌کند تا با دو سؤال تنبه برانگیز مشرکین را نسبت به خطایشان در عبادت کردن غیر خدا آگاهی دهد...

یکی از راه‌های شناخت پیامبر الهی و تصدیق ادعای او در امر نبوت «معجزه» است.

 مرحوم خواجه‌نصیرالدین طوسی معجزه را چنین تعریف کرده است که:

در قرآن کریم برای بیان توحید فطرى یک نوع تشویق و اظهار محبت به بندگان شده که چگونه خداوند به هنگام شداید و مشکلات آن‌ها را در پناه خود مى‏پذیرد و به خواسته‏ هاى آن‌ها ترتیب اثر می‌دهد. لذا پیامبر شده تا به مشرکین بگوید...

خداوند با طرح دو سؤال تنبه بخش، پیامبرش را مأمور می‌کند تا مشرکین را نسبت به گمراهی‌شان در پرستش بت‌ها آگاه کند ...

آیه 42 سورۀ اسراء، احتجاجی است علیه مشرکین و در آن یکی از ادلۀ توحید خداوند متعال بیان شده که در لسان دانشمندان و فلاسفه به‌عنوان «دلیل تمانع» معروف شده است.

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در کنار استدلالات عقلی  و وحیانی که بر اهل کتاب اقامه می‌کردند، از یک طریق دیگری نیز آنان را به اسلام دعوت می‌کردند و آن طریق عبارت بود از «دعوت اهل کتاب به نقطه ‏هاى مشترک میان اسلام و آیین آنان».

پیزی که میان مسلمین و اهل کتاب مشترک بود، عبارت بود از...

مرحوم علامه طباطبایی گفتگوی حضرت ابراهیم علیه‌السلام با ستاره‌پرستان  را یک احتجاج برهانی یقینی که مبتنی بر عدم محبت نسبت به غروب کنندگان و منافات داشتن غروب با ربوبیت است می‌داند و این برهان را چنین تقریر می‌کند که:

در آیۀ 41 و 42 سورۀ مریم، حضرت ابراهیم علیه‌السلام پرستش اصنام را از سه‌جهت بیهوده و باطل معرفی کردند:

آیۀ 17 سورۀ مائده، پاسخی است برهانی به یکی از طوائف مسیح که معتقد به اتحاد خداوند با حضرت مسیح علیه‌السلام بودند و می‌گفتند «حضرت عیسی علیه‌السلام هم خدا است و هم انسان».

خداوند در این آیه، قائلین به این کلام را کافر می‌خواند و در ادامه، تناقض گفتار این طائفه و بطلان اعتقادشان را مشخص می‌کند. با این بیان که:

مسیحیان نجران بر رسول خدا صلی‌الله علیه و آله وارد شدند و در مورد دعوتش از او سؤال نمودند.

رسول خدا صلی‌الله علیه و آله آنان را دعوت کردند به شهادت دادن بر وحدانیت خداوند و گواهی بر اینکه او رسول خدا است و اینکه حضرت عیسی علیه‌السلام بندۀ خدا و مخلوق او است و اینکه عیسی علیه‌السلام (مانند سایر انسان‌ها) می‌خورد، می‌آشامد و سخن می‌گوید.

مسیحیان پرسیدند: اگر عیسی انسان است، پس پدر او کیست؟

در این هنگام خداوند به رسول خدا صلی‌الله علیه و اله وحی فرستاد که به آنان بگوید ...

آیۀ 258 سوره بقره، ماجرای مناظره‌ای است که بین حضرت ابراهیم علیه‌السلام و نمرود واقع شد...

یکی از راه‌های اثبات وجود خداوند که در قرآن کریم و روایات اسلامی نیز مطرح شده است، طریق «فطرت» است.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید...

از دعای«اللَّهُمَ‏ عَرِّفْنِی‏ رَسُولَکَ‏ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی رَسُولَکَ لَمْ أَعْرِفْ حُجَّتَکَ» استفاده می‌شود که شناختن حجت الهی (امام) وابسته به معرفت پیامبر صلی‌الله علیه و آله و سلم است.

 مرحوم علامه محمدباقر مجلسی چند دلیل بر این مطلب اقامه کرده است:

اکثر دانشمندان اسلامى معتقدند که این دو هم‌اکنون وجود خارجى دارند و ظواهر آیات قرآن نیز این نظر را تائید مى‏کند، به‌عنوان نمونه:

در اندیشه اسلام، اعتقاد به وجود خداوند محصول جهل بشر نیست تا با پیشرفت علم متزلزل شود؛ همان بلایی که بر سر کلیسا و مسیحیت تحریف شده آمد...

اسلام به مردم سفارش کرده که «همواره فال نیک بزنند و از فال بد زدن اجتناب کنند».

مرحوم علامه طباطبایی دربارۀ چگونگی تأثیر فال نیک زدن و فال بد زدن می‌فرماید:

آیا فساد و گناه منجر به نزول بلایا و یا سلب نعمت‌های پروردگار می‌شود یا نه؟

در پاسخ به سؤال فوق چنین می‌گوییم که ...

یکی از شبهاتی که به احکام دین مبین اسلام وارد شده است عبارت است از اینکه: چرا دیه زن، نصف دیه مرد است؟!

در جواب این شبهه میگوییم:

مردى به حضرت امام صادق (علیه‌السلام) عرض کرد: اى فرزند رسول خدا؛ مرا به خدا راهنمایی فرما؛ زیرا هوچیگران و ستیز کنندگان مرا مورد هجوم تبلیغاتى خود قرار داده ‏اند و مرا حیران و سرگردان نموده ‏اند.

حضرت به آن مرد فرمود: اى بنده خدا آیا تا به حال بر کشتى سوار شده‌ای؟

گفته شد که: از عبارت «اللَّهُمَّ عَرِّفْنِی نَفْسَکَ فَإِنَّکَ إِنْ لَمْ تُعَرِّفْنِی نَفْسَکَ لَمْ أَعْرِفْ نَبِیَّکَ» استفاده می‌شود که معرفت پیامبر صلی‌الله علیه و آله متوقف بر شناختن خداوند است و تا زمانی که خداوند شناخته نشود، رسول او شناخته نخواهد شد.

 مرحوم علامه محمدباقر مجلسی، چند دلیل بر این مطلب اقامه کرده است...

یکی از اسماء خداوند متعال «نور» است.

برای اینکه بدانیم چرا خداوند متصف به این صفت شده است، ابتدا باید معنی نور را بدانیم...

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که در ضمن احتجاجی علیه ابوحنیفه، از او پرسیدند:

بگو این آب شورى که در چشم‌ها است و ترشح تلخ گوش و آب داخل بینى و آب گوارای دهان براى چه قرار داده شده ‏اند؟

ابوحنیفه جواب داد: نمى‏ دانم.

امام فرمودند...

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که در ضمن احتجاجی علیه ابوحنیفه، از او پرسیدند: «آن چه کلمه‌ای است که اولش کفر است و آخرش ایمان‏»؟!

ابوحنیفه پاسخ داد: نمی‌دانم.

حضرت فرمودند ...

روایت زیر بخشی از مناظرۀ امام صادق علیه‌السلام با ابوحنیفه است که امام علیه‌السلام با بیانی متقن  قیاس مصطلح اهل سنت را  رد و ابطال نموده است...

در پست قبلی گفتیم که «وجود خداوند روشن‌ترین و بدیهی‌ترین وجودها است».

سؤال: اگر وجود خداوند به این روشنی و بداهت است، پس چرا بعضی انسان‌ها نسبت به وجود او شک دارند و گاهی وجود او را انکار می‌کنند؟!

مرحوم ملاصدرا وجود خداوند را ظاهرترین و آشکارترین موجودات معرفی می‌کند و دلیلی مُتقن برای آن اقامه می‌نماید. با این بیان که...

گاهی دیده می‌شود که خداوند به افراد بی‌ایمان نعمت‌هایی می‌دهد که به انسان‌های مؤمن و پرهیزکار چنان نعمت‌هایی نمی‌دهد. نزول بارش‌های آسمانی، رفاه، امنیت و ثروت را می‌توان نمونه‌هایی از این نعمت‌ها دانست.

شاید برای شما هم سؤال شده است که حکمت این تفاوت‌ها چیست؟! چرا خداوند این نعمت‌ها را به‌جای اینکه به مؤمنین عطا کند، به غیر مؤمنین می‌دهد؟!

بامطالعۀ حکایت زیر، به یکی از (و البته تنها یکی از) حکمت‌های این قضیه پی خواهید برد...

متن زیر تلخیص کلمات شهید مطهری دربارۀ فلسفۀ حجاب است که در کتاب «مسئلۀ حجاب» بیان شده است.

وقتی به اوضاع مردم دنیا می‌نگریم، می‌بینیم کسانی که اهل ایمان و صلاح هستند، غالباً در فقر یا گرفتاری‌ها به سر می‌برند؛ در مقابل، مردم بی‌ایمان و دنیاپرستی را می‌بینیم که در ناز و نعمت و رفاه زندگی می‌کنند و کمتر دچار بلایا و مصائب می‌شوند.

شاید شما هم وقتی این اوضاع را می‌بینید از خود می‌پرسید که حکمت این تفاوت چیست؟! چرا باید مردمی که اهل ایمان و پرهیزکاری هستند این‌چنین مصیبت‌زده باشند، ولی آن‌ها که دارای اعتقادات باطل هستند و دائماً گناه می‌کنند، آن‌چنان در رفاه و امنیت به سر ببرند؟!

 در پاسخ به این سؤال باید بگوییم:

از امام باقر علیه‌السلام روایت شده که فرمودند:

پیامبرى از پیامبران بنی‌اسرائیل به مرد مرده‌ای گذر کرد که قسمتى از بدنش در زیر دیوارى بود و قسمتى از آن بیرون از دیوار بود و مرغان پرنده او را ازهم‌پاشیده و سگان تنش را دریده بودند.

ازآنجا گذشت تا اینکه شهرى در نظرش پدیدار شد. وارد آن شهر شد. دید یکى از بزرگان آن شهر مرده است، او را بر روی تختى نهاده ‏اند و با پارچۀ دیبا پوشانده‌اند و دور آن تخت منقل‌های عود نهاده‌اند...

زمین‌لرزه‌ها و حوادث طبیعی، درس‌ها و عبرت‌هایی برای انسان به ارمغان می‌آورد که در روایات معصومین علیهم‌السلام بعضی از آن‌ها بیان شده است...

اهل‌بیت علیهم‌السلام معدن علم الهی بودند و با این علم ربانی، انسان‌ها را زلال معرفت حقیقی سیراب می‌کردند.

در ادامۀ این نوشته، حکایتی شنیدنی دربارۀ یک راهب مسیحی نقل می‌کنیم که چگونه به دست امیرالمؤمنین علیه‌السلام مسلمان شد...

برای ابطال دقیق اعتقادات مشرکین، ابتدا باید بدانیم آن‌ها دقیقاً چه چیز را پرستش می‌کنند؟

 مرحوم علامه طباطبایی پاسخ این سؤال را چنین بیان کرده‌اند:

یکی از اتهاماتی که وهابیان به شیعه وارد می‌کنند این است که شیعیان به خاطر توسل به اولیاءالله مشرک هستند. از دیدگاه آنان توسل به اولیاءالله نوعى شرک است!

در کنار پاسخ‌های متعددی که به این شبهه داده‌ شده است، یکی از جواب‌ها روایتی است که در منابع خود اهل سنت ذکر شده است...

یکی از سنت‌های خوبی که در میان متدینین برقرار بوده، عرضۀ دین و اعتقاداتشان بر ائمه معصومین علیهم‌السلام و اولیاء است.

این کار پسندیده، حتی از سوی بزرگان و خواص مؤمنین نیز صورت می‌گرفت.

همچنان که از حضرت عبدالعظیم بن عبدالله حسنى روایت شده که گفت:

برخلاف اهل تسنن که امامت را وابسته به انتخاب و رأی مردم می‌دانند، در نظر شیعه امامت منصبی الهی و در تداوم رسالت پیامبر صلی‌الله علیه وآله مباشد.

 البته در منابع اهل تسنن نیز به الهی بودن این منصب اشاره شده است. همچنان که نقل کرده‌اند...

باوجود صراحت و وضوح حدیث غدیرخم در دلالت بر ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام، مع الاسف عده‌ای سعی نموده‌اند با مطرح کردن معانی دیگر برای کلمه‌ی «مولی»، دلالت این حدیث بر خلافت و ولایت علی علیه‌السلام را خدشه‌دار کنند.

مرحوم علامه امینی در کتاب وزین «الغدیر» با بررسى کلمه‌ی «مولی» در لغت عرب، بیست‌وهفت معنى برای این کلمه ذکر کرده‌اند. سپس با بررسی انطباق این معانی بر حدیث غدیر خم، به این نتیجه رسانده‌اند که بسیاری از این معانی قابل انطباق بر این حدیث نیستند؛ بلکه حقیقت معنى مولى را «أولى بالشی‏ء» دانسته‌اند که جامع تمامى معانى گفته‌شده است.

مرحوم شیخ مفید علاوه بر مؤلفات و مصنفاتی که داشتند، مناظراتی نیز با علمای سایر مذهب داشتند که در کتب مختلف به دست ما رسیده است.

یکی از این مناظرات، مناظره‌ای بود که بین ایشان و علی بن عیسی رُمّانی صورت گرفت.

عالم بزرگوار مرحوم ورام بن ابى فراس (متوفاى 605 هجرى) جریان این مناظره را چنین نقل می‌کند:

خداوند از روی لطف و رحمتی که نسبت به بنده‌اش دارد، حسنات و خوبی‌های او را ظاهر می‌کند و سیئات و بدی‌های او را از می‌پوشاند.

چقدر نسنجیده است سخن کسی که می‌گوید: به‌جای رفتن به حج و متحمل شدن هزینه‌های آن، به فقراء کمک کنیم، جهیزیۀ دختری را فراهم کنیم، مدرسه و بیمارستان بسازیم یا ...!

زیرا ...

اگر بخواهیم حالات بهشتیان و جهنمیان را به‌صورت مختصر بیان کنیم، این مطلب را می‌توان با مقایسه اوضاع آنان توصیف کرد...

معجزه یک عمل خارق عادت است و مثل بقیه اعمال خارق عادت علتى برتر از علل طبیعى دارد.

در این مقاله تفاوت معجزه با خوارق عادات دیگر مثل سحر، کرامت و ... بیان شده است:

اسیرانى را نزد پیامبر آوردند.

ناگاه زنى از میان ایشان دوان‌دوان در پى کودکى برآمد. طفل خویش را در میان اسیران یافت، به سینه گرفت و شیر داد.

رسول خدا صلی‌الله علیه وآله فرمودند ...

مردی به امام صادق علیه‌السلام عرض کرد: یا ابن رسول‌الله مرا بر خدا رهنمائى کن که او کیست؛ زیرا جدال کنندگان بسیاری با من جدل کرده‌اند و مرا حیران و سرگردان نموده ‏اند.

امام علیه‌السلام به آن مرد فرمودند ...

خداوند متعال دو فرشته را مأمور کرد تا شهری را با اهلش ویران کنند.

زمانی که آن دو فرشته به شهر رسیدند، مردی را یافتند که در حال دعا و تضرع در برابر خداوند بود.

نمونه‌ای از معارف الهی را میتوان در پاسخ‌های امام باقر علیه‌السلام به پرسش‌های طاوس یمانى مشاهده کرد...

خداوند در قرآن کریم حکمت و فایده دانستن اینکه حوادث دنیا مکتوب و مقدر خداوند هستند چنین بیان میفرماید...

 

یکی از فرازهای بلند و معرفتی خطبه فدکیه حضرت زهرا سلام الله علیها، بیاناتی است که درباره اسرار و حکمت های بیست مورد احکام و شرایع الهی ایراد شده است.

در ادامه نوشته با ذکر این شرایع، حکمت هر یک از آنها را از زبان حضرت فاطمه سلام الله علیها ذکر میکنیم.

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که فرمودند:
اى مفصل در مصلحت مخفی بودن مدت عمر انسان از او، تأمل‌کن. زیرا که اگر مدت عمر خود را بداند...

از امام صادق علیه السلام روایت شده که فرمودند:

زمانی که خداوند حیوانات را فاقد عقل انسانی آفرید، چهار خصلت و شعور را به آن‌ها عطا نمود ...

شیعه‌ها روز هفدهم ماه ربیع‌الاول را به‌عنوان روز میلاد رسول خدا صلی‌الله علیه و آله می‌دانند و سنی‌ها روز دوازدهم را به‌عنوان روز میلاد آن حضرت دانسته و هر دو گروه این روز را جشن می‌گیرند.


وهابیت قائل هستند این جشن گرفتن‌ها بدعت است زیرا در میان صحابه این روز به عید و یا جشن مشهور نبوده است.

در ادامه مقاله به این شبهه پاسخ میدهیم.