یادداشت‌های یک طلبه

یادداشت‌های یک طلبه

گاهی مطلبی تأثیرگذار می‌خوانم؛ سخنانی حکیمانه می‌شنوم؛ با نکاتی جالب مواجه می‌شوم ...
اینجاست که حیفم می‌آید این مطالب را از دست بدهم؛ نمی‌خواهم فراموششان کنم؛
و البته دوست دارم دیگران نیز از این مطالب بهره‌مند شود.
مخصوصاً اگر این مطالب، کلام‌الله باشند؛ یا فرمایشات معصومین علیهم‌السلام باشند.
چراکه خودشان فرموده‌اند:
إِنَّ حَدِیثَنَا یُحْیِی الْقُلُوب: حدیث ما دل‌ها را زنده کند...
این وبلاگ وسیله‌ای است برای این هدف تا چنین مطالبی ثبت‌شده و منتشر شوند.

طبقه بندی موضوعی

۲۲۷ مطلب با موضوع «قرآنی» ثبت شده است

از رسول خدا صلی الله علیه و آله روایت شده که فرمودند:

در روز قیامت به ازاى هر روز از ایام عمر بنده، به عدد ساعت‏هاى شب و روز، بیست و چهار خزانه موجود است. در آن روز قیامت درهاى آن باز مى ‏شود...

در قرآن کریم یازده آیه وجود دارد که همه با تعبیر «مِنْ‏ آیاتِهِ» (یکى از نشانه ‏هاى خدا ...) آغاز مى ‏شود. این آیات نکات جالبى از دلائل توحید و نشانه‏ هاى پروردگار را در نظام عالم هستى بازگو مى ‏نماید...

خداوند در ابتداء سورۀ بقره می‌فرماید: «این کتاب که هیچ شکّى در آن نیست، هدایتى است براى تقواپیشگان‏». 

سؤالی که پیش می‌آید این است که چرا خداوند در این آیه، هدایت‌گری قرآن را مختص انسانهای باتقوا معرفی کرده است؟!

در تفسیر نمونه به این سؤال چنین پاسخ داده شده است که:

در آیه ای از قرآن کریم، خداوند با مردم اتمام‌حجت می کند و اعلام می‌دارد که راه هدایت بر آن‌ها عرضه شده است؛ پس هرکس در انتخاب آن آزاد است که آن راه را انتخاب کرده و هدایت بیابد و یا از آن اعراض کرده و گمراه شود...

کفار مکه برای رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و مؤمنین آرزوی مرگ و هلاکت می‌کردند.

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور شدند تا به کفار بگویند ...

از امام صادق علیه السلام روایت شده که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله بعد از تلاوت آیۀ «الَّذِینَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِیبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ راجِعُونَ أُولئِکَ عَلَیْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُهْتَدُون» فرمودند:

(خداوند برای کسانی که در هنگام  مصیبت صبر کردند سه پاداش میدهد) ...

در ابتدای سورۀ بقره، قرآن کریم چنین توصیف شده است:

«ذلِکَ الْکِتابُ لا رَیْبَ فِیهِ»: آن کتاب با عظمتى است که شک در آن راه ندارد.

 سؤال: مراد از «لا رَیْبَ فِیهِ» چیست؟ به عبارت دیگر چه شکی در قرآن راه ندارد؟

جواب:

سرگذشت حضرت ابراهیم علیه‌السلام در تفسیر نمونه چنین بیان شده است:

مرحوم خواجه نصیرالدین طوسی در کتاب «اوصاف الاشراف» دربارۀ تفاوت «خوف» و «خَشیَة» نکتۀ زیبایی فرموده اند و آن این است که:

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: «دین در نزد خدا، اسلام است».

مراد از «اسلام» در این آیه دین معروف به «دین اسلام» نیست؛ بلکه «اسلام» در اینجا یعنى...

به باغ که می‌روی، به هر کجا که نگاه می کنی نشانه‌ای از قدرت و خلاقیت خداوند را مشاهده می‌کنی.

نمونۀ این خلقت شگرف خداوند عبارت است از روییدن گیاهان و میوه‌های گوناگون از خاک و آب یکسان.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

برطبق آیۀ 55 سوره نور، خداوند برای کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده اند، سه وعده داده است...

از ابوذر رحمهالله روایت شده که از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله پرسید:

« یا رسول اللَّه در آیات قرآنى که به شما نازل شده و در دست ما است، آیا مطلبی از صحف ابراهیم و موسى (علیهماالسلام) وجود دارد؟

حضرت فرمودند: ای ابوذر، این آیات را بخوان که مى ‏فرماید:

فرض کنید عازم سفری هستید و قرار است در این سفر از مسیری عبور کنید که پلیس راهنمایی و رانندگی غالبا در میان آن کمین می کند و رانندگان متخلف را جریمه توقیف می کند.

در چنین جاده و مسیر شما چقدر مراقب رانندگی تان می شوید؟! چقدر سعی می کنید با سرعت غیر مجاز حرکت نکنید و از خودروهای دیگر سبقت غیر مجاز نگیرید؟! بدیهی است که در چنین کمینگاه هایی تمام تلاش خود را برای اجرای قانون انجام می دهید تا مشمول جریمه و توقیف پلیس نیز قرار نگیرد

انسان سفری در پیش رو دارد که تهدیدات و کمینگاه هایش به مراتب بیشتر از کمین گاه های گفته شده است.

سفر او نوع زندگی اوست که در مسیر رسیدن به جهان آخرت برای خود برمی گزیند؛ عده ای طریق سعادت را برای خود برمی گزینند و عده ای طریق شقاوت  را می پیمایند.

و اما مراقب انسان در این مسیر خداوندی خبیر و بصیری است که در کمین ظالمان نشسته است:

"إِنَّ رَبَّکَ لَبِالْمِرْصَادِ" (۱)

ﺑﻰ ﺗﺮﺩﻳﺪ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭﺕ ﺩﺭ ﻛﻤﻴﻦ ﮔﺎﻩ ﺍﺳﺖ.

ﺑﺪﻳﻬﻰ ﺍﺳﺖ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﻣﻜﺎﻥ ﻧﺪﺍﺭﺩ، ﻭ ﺩﺭ ﮔﺬﺭﮔﺎﻫﻰ ﻧﻤﻰ ﻧﺸﻴﻨﺪ، ﺍﻳﻦ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻛﻨﺎﻳﻪ ﺍﺯ ﺍﺣﺎﻃﻪ ﻗﺪﺭﺕ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭ ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﺟﺒﺎﺭﺍﻥ ﻭ ﻃﻐﻴﺎﻧﮕﺮﺍﻥ ﻭ ﻣﺠﺮﻣﺎﻥ ﺍﺳﺖ . (۲)



1. سوره فجر، آیه ۱۴

2. تفسیر نمونه

در این آیه دو توجیه مشرکین که در انجام کار زشتشان به آن تمسک می‌کردند چنین بیان شده که می‌گفتند...

یکی از عکس‌العمل‌های کفار در مقابل دعوت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله این بود که وعید و انذار آن حضرت از عذاب الهی را مسخره می‌کردند و باور نداشتند که عذاب الی به سراغ آن‌ها بیاید:

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور می‌شود تا با دعوت آنان به سیر در دیار اقوام هلاک شده و تفکر در آن‌ها، مشاهده کنند که کسانی که انذار انبیاء و آیات الهی را تکذیب کردند، چگونه به عذاب الهی گرفتار شدند:

خداوند در قرآن کریم به یکی از ادعاهای بی‌اساس مشرکین در مقابل دعوت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله اشاره شده است و آن اینکه می‌گفتند ...

عدم چشم‌داشت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله به اجر و مزدی از طرف مردم یکى از دلایل صدق آن حضرت بود؛ چراکه مدعى دروغین نبوت براى مطامعى ادعای خود را مطرح مىکند و مطامعش از خلال سخنانش به هر صورت آشکار خواهد شد.

روایت شده که روزی مردی وارد مجلس حضرت امام رضا علیه السلام شد و عرض کرد: «سلام بر تو ای پسر رسول خدا؛ من مردى از دوست‌داران تو و پدرانت هستم؛ از مکه مى‌آیم؛ مال خود را گم کردم؛ اگر صلاح بدانید آنقدر که مرا به وطنم برساند به من کمک فرمائید تا به شهر خود برسم؛ در آنجا من اموالی دارم و خدا مرا از نعمت خویش بهره‌مند کرده است؛ وقتى به شهر خود رسیدم آنچه به من عنایت کرده‌اید را از طرف شما صدقه می‌دهم ...

عده ‏اى از مشرکان مکه نزد رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله آمدند و گفتند: تو چگونه پیامبرى هستى که کسی را با تو موافق نمى‏بینیم‏؟! حتى از یهود و نصاری درباره تو تحقیق کردیم آن‌ها نیز شهادتى به حقانیت تو براساس محتویات تورات و انجیل ندادند، لااقل کسى را به ما نشان ده که گواه بر رسالت تو باشد.

براساس آیه ای از قرآن کریم، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور شد تا خداوند را گواه میان خودش و آن‌ها معرفی نماید و بگوید 

براساس آیهای از قرآن کریم یکی از بهانه‌های مشرکین برای انکار رسالت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را بیان می‌کند که می‌گفتند: «تو مانند ما یک بشر هستی و یک بشر نمی‌تواند رسول پروردگار باشد».

برطبق همی آیه رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور می‌شود تا به مشرکین چنین پاسخ دهد که ...

در عالم «اختلاف» وجود دارد، ولی در آن «تفاوت» نیست؛ زیرا ...

تألیف قلوب مسلمانان نسبت به یکدیگر، از بزرگترین ثمرات اسلام است؛ به طوری که مسلمانان را از هر قوم و نژادی باشند در زیر پرچم خود قرار داده و مسلمانان راستین را نسبت به هم مهربان کرده است. 

قبیلۀ أوس و خزرج نمونۀ بارز از این مسلمانان بودند...

وقتی زمین خدا وسیع است، وقتی انسان برای حفظ ایمان و باورهای راستینش و برای دور ماندن از وسوسۀ هوای نفس و شیطان، قدرت دارد محیط آلوده و وسوسه‌انگیز ترک نماید، دیگر عذری برای گناه وجود ندارد ...

یکی از نشانه‌های صدق رسالت حضرت محمد صلی الله علیه و آله از طرف خداوند این بود که آن حضرت چشم‌داشتی نسبت به اجر و مزد از طرف مردم نداشت.

تنها خواستۀ آن حضرت از مردم این بود که ...

خداوند در قرآن کریم دربارۀ نافذ بودن خواست و مشیت خویش چنین می‌فرماید: «وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ کَرْهاً»

منظور از «طَوْعاً» و «کَرْهاً»، که در آیه آمده این است که ...

 منکرین وقوع قیامت با تعجب گفتند: «آیا وقتی ما مردیم و تبدیل به خاک و استخوان شدیم، آیا برانگیخته خواهیم شد؟! این‌ها وعده ‏هاى دروغینى است که به ما و پدرانمان داده ‏شده و افسانه ‏های پیشینیان است»!

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور شد تا به آنان چنین پاسخ دهد که ...

براساس آیه ای از قرآن کریم، رسول خدا صلی‌الله علیه و آله مأمور شدند تا خلقت نخستین را به مشرکین یادآور شود و همین خلقت نخستین را دلیلی بر معاد و ایجاد جهان آخرت معرفی نمایند...

براساس این آیه یکی از سؤالاتی که منکرین روز قیامت از رسول خدا صلی‌الله علیه و آله می‌پرسیدند، سؤال از زمان وقوع قیامت است...

در همین غذایی که در طول زندگی خود به‌صورت روزانه از آن تغذیه می‌کنیم چقدر اندیشیده‌اید؟!

در روز قیامت مؤمنین و بهشتیان از روی چهره‌هایشان قابل‌تشخیص هستند؛ همچنان که می‌فرماید:

براساس آیه ای از قرآن کریم، یکی دیگر از ادعاهای پوچ و بی‌اساس اهل کتاب این بود که می‌گفتند: به‌غیراز یهود و نصاری هرگز کسی داخل بهشت نمی‌شود!...

یکى از ادعاهای بی‌اساس یهودیان این بود که ادعا می‌کردند «آتش (جهنم) جز چند روز به ما نخواهد رسید».

خداوند در آیه ای از قرآن کریم به رسول اعظمش دستور می‌دهد تا با یک بیان منطقى، به این پندار غلط یهودیان چنین پاسخ دهد که 

یکى از ادعاهای بی‌اساس یهودیان این بود که ادعا می‌کردند «آتش (جهنم) جز چند روز به ما نخواهد رسید».

خداوند در آیه ای از قرآن کریم به رسول اعظمش دستور می‌دهد تا با یک بیان منطقى، به این پندار غلط یهودیان چنین پاسخ دهد که 

در آیاتی از قرآن کریم  رسول خدا صلی‌الله علیه و آله مأمور شده تا با استناد به مالکیت خداوند، به منکرین معاد پاسخ بگوید...

یهودیان ادعا می‌کردند که سعادت اخروی فقط متعلق به یهودیان است.

خداوند به رسولش دستور می‌دهد تا نادرستی ادعای یهودیان را چنین ثابت کند که...

بر طبق آیه‌ای دیگر از قرآن کریم، رسول خدا صلی‌الله علیه و آله مأمور می‌شود تا با یادآوری خلقت نخستین انسان، به استبعاد و انکار منکرین معاد پاسخ بگوید...

أُبَیّ بن خَلَف‏ استخوان پوسیده ‏اى را از دیوارى کند و آن را با دست نرم کرد و خطاب به رسول خدا صلی‌الله علیه‌وآله گفت: «ای محمد! آیا بعدازآنکه استخوانى پوسیده شدیم دوباره با خلقتى جدید مبعوث مى‏شویم»؟! پس خداوند متعال در پاسخش این آیه را نازل کرد...

خداوند در قرآن کریم رسول خدا صلی‌الله ‌علیه ‌و آله مأمور می‌کند تا از راه لزوم جداسازی بین انسان‌های نیکوکار و انسان‌های بدکار، ضرورت معاد را اثبات کند. با این بیان که ...

خداوند در قرآن کریم رسول خدا صلی‌الله علیه و آله را مأمور می‌کند تا با احتجاج برهانی تناقض گفتار یکی از طوایف مسیح که معتقد به اتحاد خداوند با حضرت مسیح علیه‌السلام بودند را بیان کند. با این بیان که:

خداوند در قرآن کریم رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را مأمور می‌کند تا به مشرکین که تدبیر شئون عالم را به آلهۀ خویش نسبت می‌دادند چنین پاسخ دهد:

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور شد تا مشرکین را نسبت به بطلان اعتقادشان در مورد الوهیت بت‌ها آگاه کند و به آنان بگوید:

خداوند در قرآن کریم به رسول اعظمش امر می‌کند تا با دو سؤال تنبه برانگیز مشرکین را نسبت به خطایشان در عبادت کردن غیر خدا آگاهی دهد...

قرآن کریم دربردارندۀ تمثیلاتی رسا و زیبا است که هدایت، عبرت‌آموزی و بیداری از غفلت را برای انسان به ارمغان می‌آورد.

 یکی از این تمثیلات، آیه‌ای است که در آن از خلقت «پشه» سخن به میان آورده است:

مشهور فقها عنوان اهل کتاب را بر یهودیان و مسیحیان منطبق کرده و مجوسیان را از مصادیق آن ندانستهاند و در اینکه سامریّه و صابئین از اهل کتاب هستند یا نه، اختلاف وجود دارد...

خداوند در قرآن کریم، پیامبر گرامىاش را دستور به صبر کردن مىدهد، هم چنان‌که پیامبران اولوالعزم صبر نمودند.

در روایتی از امام صادق علیه‌السلام انبیاء اولوالعزم چنین معرفی شده اند...

وقتی شیطان از درگاه خداوند رانده شد، سوگند خورد که انسان‌ها را گمراه کند؛ ولی اعتراف کرد که عده‌‌ای را نمی‌تواند گمراه کند و آن‌ها عبارتند از ...

خداوند در قرآن کریم چندین بار پیامبرش را مأمور کرده تا پیام‌هایی را به بندگانش برساند:

در قرآن کریم برای بیان توحید فطرى یک نوع تشویق و اظهار محبت به بندگان شده که چگونه خداوند به هنگام شداید و مشکلات آن‌ها را در پناه خود مى‏پذیرد و به خواسته‏ هاى آن‌ها ترتیب اثر می‌دهد. لذا پیامبر شده تا به مشرکین بگوید...

خداوند با طرح دو سؤال تنبه بخش، پیامبرش را مأمور می‌کند تا مشرکین را نسبت به گمراهی‌شان در پرستش بت‌ها آگاه کند ...

آیه 42 سورۀ اسراء، احتجاجی است علیه مشرکین و در آن یکی از ادلۀ توحید خداوند متعال بیان شده که در لسان دانشمندان و فلاسفه به‌عنوان «دلیل تمانع» معروف شده است.

رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله در کنار استدلالات عقلی  و وحیانی که بر اهل کتاب اقامه می‌کردند، از یک طریق دیگری نیز آنان را به اسلام دعوت می‌کردند و آن طریق عبارت بود از «دعوت اهل کتاب به نقطه ‏هاى مشترک میان اسلام و آیین آنان».

پیزی که میان مسلمین و اهل کتاب مشترک بود، عبارت بود از...

خداوند در قرآن کریم به با یادآوری دو نعمت بزرگ که به مؤمنین داده، بر آنان منت می‌گذارد.

مرحوم علامه طباطبایی گفتگوی حضرت ابراهیم علیه‌السلام با ستاره‌پرستان  را یک احتجاج برهانی یقینی که مبتنی بر عدم محبت نسبت به غروب کنندگان و منافات داشتن غروب با ربوبیت است می‌داند و این برهان را چنین تقریر می‌کند که:

در آیۀ 41 و 42 سورۀ مریم، حضرت ابراهیم علیه‌السلام پرستش اصنام را از سه‌جهت بیهوده و باطل معرفی کردند:

اعراب بادیهنشین که اسلام خود را به رخ رسول خدا صلی الله علیه و آله مىکشیدند و مىگفتند«ما با تو از در تسلیم آمدیم در حالى که بسیارى از قبائل عرب از در جنگ آمدند».

خداوند در قرآن کریم  در پاسخ به این اعراب، به پیامبر صلی الله علیه و آله دستور می دهد تا به آنان بگوید:

مهمترین شبهه منکران معاد، این بود که چگونه استخوان‌هاى پوسیده و خاک شده به حیات مجدد بازمى ‏گردد؟!

در آیۀ 7 سورۀ تغابن، رسول خدا صلی الله علیه و آله مأمور شدند تا بر امکان تحقق روز قیامت استدلالی اقامه کنند و به منکرین چنین پاسخ دهند که:

از جمله اعتراضات مشرکین به رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله این بود که می‌گفتند: «چرا تو مانند انسان‌های متعارف هستی و مانند ما می‌خوری و در میان ما راه می‌روی»؟! «چرا خداوند به‌جای تو فرشته‌ای نازل نکرده»؟! «چرا تو از زمان فرارسیدن قیامت خبر نداری»؟! «چگونه ما بشری همانند خودمان تبعیت کنیم»؟! وسؤال‌هایی از این قبیل.

برطبق آیه‌ای از قرآن، پیامبر(ص) مأمور شدند تا به اعتراضات آن‌ها چنین پاسخ دهند که:

برطبق آیۀ 31 سورۀ آل‌عمران، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله مأمور شد تا در مقابل کسانی که ادعا می‌کردند «ما پروردگارمان را دوست داریم» بگوید:

برخی از مشرکین معجزه بودن قرآن را انکار می‌کردند و مدعی بودند بشر نیز می‌توانند همانند آن را بیاورد و گاهی هم به رسول خدا صلی الله علیه و آله تهمت زده و قرآن را ساخته و پرداختۀ آن حضرت می‌دانستند.

 خداوند در قرآن کریم، برای اثبات معجزه بودن این کتاب آسمانی، به سه صورت مشرکین را به مبارزه فراخوانده است:

یکی از ادعاهای بیاساس یهودیان و نصاری این بود که خود را دوستان و فرزندان خدا می‌دانستند.

خداوند در قرآن کریم با مطرح کردن این ادعای اهل کتاب، به رسول اعظمش دستور می‌دهد تا به این ادعای بی‌اساس آنان پاسخ دهد. لذا می‌فرماید:

برطبق آیۀ 20 سورۀ عنکبوت، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور می‌شود تا با استناد بر قدرت مطلق خداوند، معاد را برای مشرکین اثبات کند. با این بیان که:

آیۀ 17 سورۀ مائده، پاسخی است برهانی به یکی از طوائف مسیح که معتقد به اتحاد خداوند با حضرت مسیح علیه‌السلام بودند و می‌گفتند «حضرت عیسی علیه‌السلام هم خدا است و هم انسان».

خداوند در این آیه، قائلین به این کلام را کافر می‌خواند و در ادامه، تناقض گفتار این طائفه و بطلان اعتقادشان را مشخص می‌کند. با این بیان که:

در آیۀ هفتم سورۀ مبارکۀ تغابن، رسول خدا صلی الله علیه و آله مأمور شدند تا بر امکان تحقق روز قیامت استدلالی اقامه کنند و آن استدلال عبارت بود از اینکه:

آیۀ اول سورۀ قمر، یکی از معجزات رسول خدا صلی الله علیه و آله را بیان می‌کند که در مقام اثبات رسالت خویش، به وسیلۀ آن علیه مشرکین احتجاج نمودند...

کافران وقتی از آمدن معجزه‌ای غیر از قرآن مأیوس شدند، از آنجا که همانطورکه گفته شد قرآن را به‌عنوان معجزه قبول نمی‌کردند، اصل رسالت رسول خدا صلی الله علیه و آله را منکر شدند و به آن حضرت خطاب کردند که «تو اصلا رسول خداوند نیستی». 

خداوند رسولش را مأمور می‌کند تا در پاسخ به آنان خداوند را که ولی امر رسالت است شاهد بگیرد و بگوید ...

انسان  مسافر است؛ مسافری که مقصدش جهان آخرت استهمان مقصدی که شخصی مثل علی علیهالسلم از سختی و دوری آن آه می‌کشد:

«آهِ مِنْ قِلَّةِ الزَّادِ وَ طُولِ الطَّرِیقِ وَ بُعْدِ السَّفَرِ وَ عَظِیمِ الْمَوْرِد».

خداوند بهترین توشه برای این راه سخت و طولانی را معرفی کرده است:

آیۀ 6 و 7 سورۀ جمعه پاسخی است بر ادعای بی‌اساس یهودیان که فقط خودشان را اولیاء خدا می‌دانستند.

رسول خدا صلی الله علیه و آله مأمور شد تا به آن‌ها بگوید:

جناب فخر رازی «صبر جمیل» را چنین تفسیر می‌کند:

در احوالات زن مسلمان بادیه ‏نشینى بنام «ام عقیل» چنین وارد شده که دو میهمان که راه را گم کرده بودند به خیمه اش وارد شدند.

در همان هنگام خبر درگذشت فرزند آن زن به او رسید...

مردی خدمت امام صادق علیه‌السلام رسید.

امام علیه‌السلام از او پرسید: «چه شده که برادرت از تو شکایت دارد»؟!

پاسخ داد: «من از او طلب داشت و از اینکه حقم را طلب کردم شاکی است»

امام فرمودند...

انسان وقتی می‌خواهد انفاق کند، دو وعده سراغ او می‌آیند: وعده‌ای از جانب شیطان؛ و وعده‌ای از جانب خداوند متعال...

فرض کنید کسی می‌خواهد خانه‌اش را اجاره دهد.

این شخص نمی‌تواند این خانۀ واحد را هم‌زمان به دو نفر اجاره دهد.

 حکایت انسان و محبتش نیز چنین است...

آیۀ 71 و 72 سورۀ یونس، حکایت از شجاعت و قاطعیت مثال‌زدنی حضرت نوح علیه‌السلام در انجام رسالتش دارد؛ طوری که دراین مسیر از هیچ تهدیدی نمی‌هراسید...

آیات 43 الی 48 سورۀ مبارکۀ شعراء، یکی از معجزات حضرت موسی علیه‌السلام در اثبات حقانیت رسالتش را حکایت می‌کند.

خداوند در قرآن کریم یکی از نعمتهایی که به رسول اعظمش عنایت کرده را ذکر می‌کند و خطاب با آن حضرت می‌فرماید:

«وَ وَجَدَکَ عائِلًا فَأَغْنى»: (خداوند تو را فقیر یافت؛ پس تو را غنى و بى‌نیاز کرد)

 در مورد اینکه خداوند پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله را چگونه بی‌نیاز کرد، چند تفسیر گفته شده است...

همسر انسان، مایۀ آرامش او است:

«وَ مِنْ آیاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْواجاً لِتَسْکُنُوا إِلَیْها»

بر طبق این آیۀ شریفه، هدف از ازدواج همین سکونت و آرامش است که در کنار همسر نصیب انسان میشود.

در میان انسان‌ها افرادی بودند که چنین بودند و در این بازار دنیا معاملۀ پرسودی کردند؛ معامله‌ای که کالای آن جان‌هایشان بود و بهایش رضایت الهی...

خشکسالی بود و مردم از قحطی دررنج بودند؛ ولی آهنگری آذوقه را درانبار انباشته بود.

بیوه زنی نزد این آهنگر آمد و از گرسنگی خود و کودکانش گفت و از او طلب گندم کرد.

آهنگر که شیفتۀ جمال زن شده بود، خواستۀ نامشروعش را عوض آذوقه قرار داد...

مسیحیان نجران بر رسول خدا صلی‌الله علیه و آله وارد شدند و در مورد دعوتش از او سؤال نمودند.

رسول خدا صلی‌الله علیه و آله آنان را دعوت کردند به شهادت دادن بر وحدانیت خداوند و گواهی بر اینکه او رسول خدا است و اینکه حضرت عیسی علیه‌السلام بندۀ خدا و مخلوق او است و اینکه عیسی علیه‌السلام (مانند سایر انسان‌ها) می‌خورد، می‌آشامد و سخن می‌گوید.

مسیحیان پرسیدند: اگر عیسی انسان است، پس پدر او کیست؟

در این هنگام خداوند به رسول خدا صلی‌الله علیه و اله وحی فرستاد که به آنان بگوید ...

بدون تردید روزه گرفتن، ثمرات متعددی دارد؛ ولی ثمره ای مهم که خود قرآن هم آن را ذکر کرده است تقوا است.

در مورد اینکه تقوا چه مناسبتی با روزه گرفتن دارد، چند وجه ذکر شده است. از جمله اینکه:

یکی از صفات نیکوکاران این است که از چیزی که خودشان دوستش دارند انفاق می‌کنند. خداوند در قرآن کریم 

مى ‏فرماید:

در تفسیر نمونه، حکمت مخفی بودن زمان فرارسیدن قیامت بر غیر خداوند چنین بیان شده است که ...

در مورد شأن نزول آیۀ مباهله، از امام صادق علیه‌السلام چنین نقل شده که ...

معیار ایمان و کفر محبت است و عیار محبت به متعلق آن است. عده‌ای غیر خدا را محبوب خود برمی‌گزینند, و عده‌ای خدا را محبوب خود قرار می‌دهند ...

«فَاسْتَفْتِهِمْ أَ هُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمْ مَنْ خَلَقْنا إِنَّا خَلَقْناهُمْ مِنْ طینٍ لازِبٍ»

بر طبق این آیه، رسول خدا صلی‌الله علیه و آله مأمور می‌شوند تا با پرسشی تنبه بخش، به استبعاد و انکار منکرین معاد پاسخ بگویند. با این بیان که:

یکی از آیات قران کریم، آیه‌ای است که از حیث خطاب کردن بندگان منحصربه‌فرد است.

در این آیه خداوند خطاب به رسولش می‌فرماید ...

ابی بن خلف استخوان پوسیده‏اى را از دیوارى کند و آن را با دست نرم کرد و با خود گفت: آیا بعدازآنکه استخوانى پوسیده شدیم دوباره به خلقتى جدید خلق مى‏شویم؟! پس خداوند متعال در پاسخش این آیه را فرستاد...

عادت ما بر این است که همیشه برای یافتن شگفتی‌ها، در جستجوی موجودات دیده نشده یا کمتر شناخته‌شده هستیم؛ و حال‌آنکه دنیا پر است از شگفتی‌هایی که مکرراً آن‌ها را دیده‌ایم و یا در مورد آن‌ها شنیده‌ایم؛ ولی به خاطر دم‌دستی بودنشان، در نظرمان بی‌ارزش و معمولی جلوه داده می‌شوند...

یکی دیگر از ادعاهای پوچ و بی‌اساس اهل کتاب این بود که می‌گفتند: «به‌غیراز یهود و نصاری هرگز کسی داخل بهشت نمی‌شود»!

خداوند این ادعای اهل کتاب را آرزویی بیش نمی‌داند...

براساس دو آیۀ فوق، یکى از ادعاهای بی‌اساس یهودیان این بود که ادعا می‌کردند آتش دوزخ، جز چند روز، به ما نخواهد رسید.

خداوند در آیۀ فوق به رسول اعظمش دستور می‌دهد تا با یک بیان منطقى، به این پندار غلط یهودیان چنین پاسخ دهد که ...

﴿قالَتْ رُسُلُهُمْ أَ فِی اللَّهِ شک فاطِرِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ

این آیه، احتجاجی است از طرف انبیاء الهی برای اثبات وجود پروردگار متعال است.

یکی از ویژگی های متقین که در قرآن ذکر شده، ایمان به غیب است:

از امام صادق علیه السلام روایت شده که در ذیل آیات اول سوره بقره، ایمان به غیب را «اقرار به حق بودن قیام جضرت قائم علیه‌السلام» معنی کردند. 

در روایتی دیگر از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله روایت شده که این افراد را افضل مؤمنین معرفی کردند و آن را چنین تعلیل کردند که ...

براساس روایتی از رسول خدا صلّی الله علیه و آله، حضرت مهدی علیه‌السلام هنگام ظهور بر تأویل (قرآن) جنگ می‌کند، همان‌طور که پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله بر تنزیل قرآن جنگ نمود.

 برای اینکه معنی این روایت را بهتر بفهمیم، ابتدا باید معنی «تنزیل» و «تأویل» را بدانیم و سپس توضیحی را دربارۀ «جنگ برای تنزیل» و «جنگ برای تنزیل» بیان کنیم...

آیۀ 42 سوره مریم، دربردارندۀ احتجاج حضرت ابراهیم علیه‌السلام با آذر دربارۀ الوهیت اصنام است.

حضرت ابراهیم علیه‌السلام در ضمن استفهامی انکاری و توبیخی از آزر، عبادت اصنام را از لغو و باطل معرفی می‌کند.

 در این آیه حضرت ابراهیم علیه‌السلام از سه جهت بر بت‌ها عیب وارد کرده است:

گفتگوی حضرت ابراهیم علیه السلام با آزر، در چند جای قرآن حکایت شده است.

در اینکه «آزر» چه نسبتی با حضرت ابراهیم علیه‌السلام داشت، بین مفسرین اختلاف نظر وجود دارد.

تمام مفسران و دانشمندان شیعه و بعضی از مفسران اهل سنت معتقدند که ...

به فرمودۀ مفسر کبیر محوم علامه طباطبایی، در قرآن کریم از میان وظائف انبیا (علیهم‌السلام) انذار بیشتر  از تبشیر ذکر شده است.

ایشان در ضمن بیان ریشه‌‌های بت‌پرستی این مطلب را چنین بیان میکند:

یکی از راه‌های اثبات وجود خداوند که در قرآن کریم و روایات اسلامی نیز مطرح شده است، طریق «فطرت» است.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید...

قرآن حَبلُ‌الله المتین است؛ یعنی ریسمان محکم الهی.

قرآن حبل انداخته شده نیست؛ بلکه حبل آویخته شده است...

مرحوم علامه طباطبایی آیۀ «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِکَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِیٍ إِلَّا...» را دلیل روشنى بر اختلاف معناى نبوت و رسالت میدانند.

 ایشان تفاوت «رسول» و «نبی» را چنین بیان میکنند که:

یکی از بزرگ‌ترین فضائل انسانی، انفاق به نیازمندان است.

بااین‌وجود، در منابع دینی از افراط‌ و تفریط در انفاق نهی شده است...

در احوالات یکی از بزرگ‏ترین فقهاء قدیم و از مراجع عالَم تشیّع نوشته‌اند که همسر بداخلاقی داشت.

اهل علم و اصحاب سرّش فهمیدند که همسر ایشان در خانه بداخلاقى مى ‏کند، ولى خیلى هم خبر از داستان نداشتند.

این‌قدر در مقام جست‏وجو برآمدند تا به این نتیجه رسیدند که این مرد بزرگ الهى، این فقیه عالیقدر گاهى که به داخل خانه مى‏ رود، همسرش حسابى او را کتک مى ‏زند...

اکثر دانشمندان اسلامى معتقدند که این دو هم‌اکنون وجود خارجى دارند و ظواهر آیات قرآن نیز این نظر را تائید مى‏کند، به‌عنوان نمونه:

گناهان، گاهی مصائب و محرومیت‌ها را به دنبال دارند؛ همچنان که استغفار از گناه خیرات و برکات را نازل می‌کند.

 امیرالمؤمنین علیه‌السلام این مطلب را به زیبایی بیان نموده‌اند که:

هر گناهى که یکى از شرایط زیر را داشته باشد کبیره محسوب مى‏ شود ...

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

سپس سرانجام کسانى که اعمال بد مرتکب شدند به‌جایی رسید که...

بر طبق آیه 135 سوره آل عمران، یکی از ویژگی‌های پرهیزکاران این است که بر گناهان اصرار نمی‌کنند.

از امام باقر علیه‌السلام روایت شده که در ذیل آیۀ فوق، اصرار بر گناه را چنین تفسیر نمودند:

آیا فساد و گناه منجر به نزول بلایا و یا سلب نعمت‌های پروردگار می‌شود یا نه؟

در پاسخ به سؤال فوق چنین می‌گوییم که ...

مردى به حضرت امام صادق (علیه‌السلام) عرض کرد: اى فرزند رسول خدا؛ مرا به خدا راهنمایی فرما؛ زیرا هوچیگران و ستیز کنندگان مرا مورد هجوم تبلیغاتى خود قرار داده ‏اند و مرا حیران و سرگردان نموده ‏اند.

حضرت به آن مرد فرمود: اى بنده خدا آیا تا به حال بر کشتى سوار شده‌ای؟

خداوند در قرآن کریم به رسول اعظمش دستور می‌دهد که با دو سؤال تنبه برانگیز، مشرکین را نسبت به خطایشان در عبادت کردن غیر خداوند متعال آگاهی دهد...

قرآن کریم کلام حضرت ابراهیم علیه‌السلام را چنین حکایت می‌کند که در مقام احتجاج علیه بت‌پرستان، پروردگار خود را چنین می‌ستاید ....

آیه 78 و 79 سورۀ مائده، کسانی که به زبان انبیاى خود لعنت شده اند را معرفی میکند و سپس دلیل این لعنت را چنین بیان می‌کند...

خداوند در قرآن کریم پاداش کسانی که در راه خدا و برای خشنودى او از خانه و کاشانه ‏اش چشم بپوشد و به سرزمینى مهاجرت کند که انسان‌ها مى ‏توانند در آنجا با کتاب خدا و سنت رسول خدا صلی‌الله علیه و آله عمل کنند، سپس مرگش به‌طور طبیعى و یا ناگهانى فرابرسد، اجر او بر عهده خداوند است:

یکی از برنامه‌های اسلام برای کسانی که در اثر قرار گرفتن در محیط‌های آلوده، مرتکب گناه شده و قادر به شناخت و اتیان تکالیف شرعی نیستند، این است که ...

«إِنَّ اللَّهَ مَعَ‏ الصَّابِرینَ»، «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ‏ الْمُتَّقینَ»، «أَنَّ اللَّهَ مَعَ‏ الْمُؤْمِنین‏»، «إِنَّ اللَّهَ مَعَ‏ الَّذینَ اتَّقَوْا وَ الَّذینَ هُمْ مُحْسِنُون‏»

سؤال: چرا در این آیات خداوند معیتش را به بعضی از انسان‌ها اختصاص داده است، درحالی‌که خداوند همیشه و در همه‌جا با تمامی انسان‌ها همراه است؟!

جواب این است که همراهی خداوند با انسان‌ها دو نوع است:

حضور بعضی از این مخلوقات در محضر خداوند، حضور خاص است. مثل شهیدان که خداوند دربارۀ آن‌ها می‌فرماید...

خداوند در قرآن کریم می فرماید:

«اگر از فرمان خدا و دستور رسولش سرپیچى کنید، خداوند مردمى فرمانبردارتر از شما را جایگزین شما خواهد ساخت و آنان مانند شما نخواهند بود؛ بلکه از شما بهتر بوده و بیشتر مطیع فرمان الهى هستند»2

در بعضی از روایات این فقره از آیه را در مورد ایرانیان میدانند...

خداوند در قرآن کریم، نعمت بزرگ اتحاد و برادرى را برای مسلمانان یادآور شده و می‌فرماید:

نظام هستی بر اساس خواست خداوند در جریان است. این مشیت الهی است که اگر وقوع چیزی تعلق بگیرد، هیچ موجود را یارای مقابله با آن نخواهد بود.

نمونه این مشیت الهی، جریان تولد حضرت موسی علیه‌السلام و پرورش یافتن او در نزد بزرگ‌ترین دشمن او یعنی فرعون است...

در مورد اینکه مراد از کلام خداوند از «فَاذْکُرُونی‏ أَذْکُرْکُمْ» چیست، تفاسیر مختلفی واردشده است ...

بر اساس آیه مباهله، علی (علیه‌السلام)، جان رسول خدا صلی‌الله علیه وآله ست.

دربارۀ این‌که علی علیه‌السلام به‌منزله جان رسول خدا صلی‌الله علیه وآله است چند نکته‌ی لطیف وجود دارد:

خداوند در قرآن کریم سخن از نعمتی می‌آورد که باعث ایمن‌سازی دین شده و به‌واسطه‌ی آن، کفار از صدمه زدن بر اسلام ناامید می‌شوند...

خداوند در قرآن کریم برای انسان سه قسم زندگی بیان فرموده که هرکدام دارای ویژگی‌هایی هستند:

کی از اسماء خداوند، نام مبارک «حیّ» است. دربارۀ این اسم خداوند دو نکتۀ لطیف وجود دارد:

در آیات مختلف قرآن، سخن از تسبیح و حمد موجودات عالم هستى در برابر خداوند بزرگ به میان آمده که شاید از همه صریح‌تر آیه زیر باشد که بدون هیچ‌گونه استثناء همه موجودات عالم هستى را در این تسبیح شریک مى‏داند:

خداوند در قرآن کریم دو دریا را مثال میزند که یکی شیرین و گوارا بوده و دیگری به خاطر تلخی یا شوری سوزناک است

بعضی از مفسرین، این آیه را تمثیلی برای حال مؤمن و کافر می‌دانند...

شهادت معامله با خداوند است؛ آن هم چه معامله ای؟ معامله ای پرسود! معامله ای که طرف حساب انسان کریم است؛ جنس ناچیز او را به بالاترین قیمت میخرد؛ جسم فناپذیر انسان را با بهایی سرمدی که عبارت است از بهشت جاویدان معاوضه میکند!

خداوند در قرآن کریم این مطلب را به زیبایی بیان میفرماید:

خداوند در قرآن کریم با بیان تمثیلی زیبا، اساس زندگی مؤمن و منافق را چنین مقایسه می­ کند...

خداوند در قرآن کریم کلمۀ پاک را به‏ درخت پاک تشبیه کرده که ریشه ‏اش در زمین جاى گرفته و شاخه‏­ هایش از قسمت بالا از آن جدا شده ‏اند و همواره و در هر زمان به اذن خدا میوه ‏اش در دسترس است.

همچنین کلمۀ خبیثه را به درخت خبیثى تشبیه کرده که از جاى کنده شده باشد و در نتیجه اصل ثابت و قرار و آرام ندارد.

خداوند در قرآن کریم افرادى را که در گمراهى بوده‏اند، سپس با پذیرش حق و ایمان تغییر مسیر داده‏اند تشبیه به مرده‏اى مى‏کند که به اراده و فرمان خدا زنده شده است و بهره­مند از نوری شده­اند که در پرتو آن مى‏تواند راه راست را تشخیص داده و از لغزش ها در امان باشند. و افراد بى‏ایمان لجوج را تشبیه به کسی نموده که در امواج ظلمتها و تاریکیها فرو رفته­ و هرگز از آن خارج نمى‏گردد:

خداوند در قرآن کریم انسان مؤمن را تشبیه به زمین پاک و حاصلخیز، و کافر را تشبیه به زمین بدطینت و ناپاک نموده است...

خداوند در قرآن کریم تمثیل زیبایی برای کافر و مؤمن آورده است. کافر را تشبیه به کسی نموده که سرش را طوری به زمین افکنده که راه راست را تشخیص نمی ­دهد؛ و مؤمن را تشبیه به کسی کرده که ایستاده را می ­رود؛ طوری که تمام جهات را می ­بیند و از لغزشگاه ­ها در امان است...

خداوند در قرآن کریم تشبیه بسیار رسا و محسوسی  دربارۀ فرق میان طریق حق که همان ایمان به خدا و عمل صالح است و طریق باطل که عبارت از شرک و عمل زشت است و همچنین فرق تفصیلى میان اهل آن دو طریق یعنى مؤمنین و مشرکین می ­آورد...

خداوند در قرآن کریم مؤمن را تشبیه به شخص "بینا" و کافر را تشبیه به "کور" نموده است...

خداوند در قرآن کریم تمثیل زیبایی برای مؤمن و مُشرک فرموده است:

خداوند در قرآن کریم انسان مؤمن را به «حیّ» (زنده) و کافر را به «میّت» (مرده) تشبیه نموده است:

«تُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ تُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیّ»...

یکی از کارهایی که در قرآن و روایات بهشدت نکوهش شده، "اشاعه فحشاء" است...

از امام باقر علیه‌السلام روایت شده:

خداوند عزوجل به حضرت شعیب نبی علیه‌السلام وحی فرستاد که صد هزار نفر از قومت را عذاب می‌کنم؛ چهل هزار نفر از اشرار و شصت هزار نفر از نیکان را!

عرض کردپروردگارااشرار مستحق عذاب هستند، اما نیکان را چرا عذاب می‌کنی؟!

خداوند وحی فرستاد:

آنچه حضرت مصلح انجام خواهند داد، احیاء انسان‌ها با زنده کردن دل‌های مرده است.

و لذا حضرت امام باقر علیه السّلام، آیه شریفه «اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یُحْیِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها»4 را تفسیر به ایمان آوردن کفار با ظهور امام زمان علیه‌السلام کرده اند. آنجا که فرموده اند...

از آنجا که بهرۀ انسان از کارهایش چیزی جز سعی و کوشش او نیست، دوزخیان و بهشتیان نسبت به تلاش و کوششی که در دنیا انجام داده‌اند دو وضعیت متفاوت دارند ...

خداوند در قرآن کریم بهرۀ انسان را تلاش و کوشش او می‌داند:

«وَ أَن لَّیْسَ لِلْانسَانِ إِلَّا مَا سَعَى»1

در تفسیر نمونه در ذیل این آیه شریفه نکته‌ای جالب آمده است و آن اینکه...

«یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا آمِنُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذی نَزَّلَ عَلى‏ رَسُولِهِ وَ الْکِتابِ الَّذی أَنْزَلَ مِنْ قَبْلُ...»1

خداوند در این آیه شریفه مؤمنین را بااینکه ایمان آورده ‏اند دستور مى‏دهد براى بار دوم ایمان بیاورند.

 سؤال این است که مراد از ایمان آوردن برای بار دوم چیست؟

فرعون وقتى آن معجزه حضرت موسی علیه‌السلام مشاهده کرد، دید که هیچ چاره ‏اى ندارد. به همین خاطر ناچار متوسل به تهمت شد که 

برخلاف تصور بعضی که "ترتیل" را صِرف تلاوت روان قرآن همراه با صوت می‌دانند، ترتیل معنای گسترده‌ای دارد که در ادامه به بیان این معانی می‌پردازیم ...

بهشت جای پاکان است؛ جای کسانی که از آلودگی‌های گناهان و پلیدی‌ها پیراسته شده‌اند.

این مطلب را می‌توان از کلام خداوند در قرآن کریم استفاده کرد:

در روایتی از امام صادق علیه‌السلام عظمت و کثرت شگفت‌انگیز نعمت‌های بهشتی را به زیبایی به تصویر کشیده شده است. آنجا که فرمودند:

«خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلین» (سوره اعراف، آیه 199)

از امام صادق علیه‌السلام روایت شده که این آیه را جامع‌ترین آیه دربارۀ مکارم اخلاقی معرفی کردند. آنجا که فرمودند:

در روایت است که از حضرت مام باقر علیه‌السلام پرسیدند: مراد از طعام در آیه "فَلْیَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى‏ طَعامِه" چه طعامی است؟ حضرت فرمودند...

خداوند در قرآن کریم سه روش برای هدایت بشر پیش روی پیامبرش قرار می‌دهد: حکمت، موعظه و جدال احسن. در آنجا که می‌فرماید:

«ادْعُ إِلَىٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ»1

[ﻣﺮﺩم ﺭﺍ] ﺑﺎ ﺣﻜﻤﺖ ﻭ ﺍﻧﺪﺭﺯ ﻧﻴﻜﻮ ﺑﻪ ﺭﺍﻩ ﭘﺮﻭﺭﺩﮔﺎﺭﺕ ﺩﻋﻮﺕ ﻛﻦ، ﻭ ﺑﺎ ﺁﻧﺎﻥ ﺑﻪ ﻧﻴﻜﻮﺗﺮﻳﻦ    ﺷﻴﻮﻩ ﺑﻪ ﺑﺤﺚ ﺑﭙﺮﺩﺍﺯ.

مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر شریف المیزان در مورد آیه فوق نکاتی بیان فرموده‌اند...

آخوند ملاحسینقلى همدانى (رحمه‌الله) یک مجتهد، عارف و واعظ حقیقى بود. در یکى از سفرهاى خود که با جمعى از شاگردان به عتبات عالیات می‌رفت، در بین راه به قهوه‌خانه‌ای رسیدند که جمعى از اهل هوا و هوس در آنجا می‌خواندند و پای‌کوبی می‌کردند. آخوند به شاگردانش فرمود: «یکى برود و آنان را نهى از منکر کند». بعضى از شاگردان گفتند: «این‌ها به نهى از منکر توجه نخواهند کرد». آخوند فرمود: «من خودم می‌روم». 
آن بزرگوار نزدیک آنان رفت و به رئیسشان گفت: «اجازه می‏فرمایید من هم بخوانم و شما بنوازید»؟...

طبق فرمایشی از امام هادی علیه‌السلام، دنیا بازار است. عده‌ای در این بازار سود می‌بینند و عده‌ای خسارت.

خداوند در سوره عصر سود برندگان و خسارت دیدگان در دنیا را چنین معرفی می‌کند...

در روایتی از امیرالمؤمنین علیه‌السلام کبر ورزی به خاطر شیء ناچیزی مثل "بند کفش " نیز از مصادیق  برتری‌جویی شمرده شده است...

وقتی حضرت مهدی علیه‌السلام متولد شدند امام حسن عسکری علیه‌السلام به او خطاب کردند:

«یَا بُنَیَّ انْطِقْ بِقُدْرَةِ اللَّهِ»: ای فرزندم! با قدرت الهى سخن بگو ...

با مراجعه به قرآن کریم می‌بینیم که در بین انسان‌ها دو نوع مسابقه وجود دارد:

در مورد شدت حرارت آتش جهنم از رسول خدا صلی‌الله علیه وآله روایت‌شده که فرمودند ...

مشهور است که زنی در سال سختی، تنگى بر او زور آورد. اولاد و احفادش همه از زحمت گرسنگى به تنگ آمدند...

یکی از افرادی که درراه رضای خداوند و اطاعت او، از جان شیرین و از لذات دنیا گذشت، حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِی عَامِرٍ معروف به حنظلۀ غسیل الملائکه بود.

مرحوم علی بن ابراهیم قمی راوی بزرگ شیعه، در تفسیر خود، دربارۀ وجه تسمیۀ ایشان به غسیل الملائکه ماجرای جالبی را نقل می‌کند. ایشان می‌فرماید ...

خداوند در  آیه 179 سوره اعراف، صفات اهل جهنم را در سه جمله بیان مى‏کند:

در قرآن کریم اشاره به یکى دیگر از دانشمندان بنی‌اسرائیل شده است که به‌عنوان یک الگو و نمونه براى همۀ کسانى که در خدمت فراعنه درمی‌آیند محسوب مى‏شود ...

خداوند در آیات 20 تا 26 سوره مائده، ماجرای بنی‌اسرائیل و ورود به سرزمین مقدس را یادآور می‌شود.

قلب و روح انسان نیز به‌مانند طبیعت، بهاری دارد؛ در روایتی از امیرالمؤمنین علیه‌السلام تلاوت قرآن به عنوان بهار دل‌ها معرفی‌شده است. در آنجا که می‌فرماید:

از سهل بن سعد ساعدی روایت‌شده که :رسول خدا صلی‌الله علیه وآله وسلم بر این منبر ننشست مگر اینکه این آیه را تلاوت نمود:

مقام معظم رهبری:

به برکت قرآن است که انسان از ظلمات اوهام، اشتباهات، خطاها و غلط ها، به نور هدایت راه پیدا می کند.

خداوند در قرآن کریم (سوره آل عمران ؛ آیات 15الی 17) به صاحبان تقوا بهشت و نعمت‌های آن را وعده فرموده است.

در این آیات چند خصلت را برای متقین بیان شده است:

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

هر چیز زنده ‏اى را از آب آفریدیم.

 وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلاً مِمَّنْ دَعا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صالِحاً وَ قالَ إِنَّنی‏ مِنَ الْمُسْلِمین "

این آیه، بهترین گویندگان را کسانى معرفى کرده که داراى این سه ویژگی هستند:

أَمَّن یُجیبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَ یَکْشِفُ السُّوءَ (سوره نمل ، آیه 62)

از آیه فوق استفاده می‌شود که اگر دعا دو شرط را داشته باشد، مستجاب خواهد شد:

قبح و حرمت رباخواری آن‌قدر عظیم است که در قرآن کریم با عنوان جنگیدن با خداوند و رسول او قلمداد شده است.

خداوند در قرآن کریم می فرماید:

خداوند در قرآن کریم نجات پیدا کردن انسان هنگام خطر غرق شدن در دریا را برای او یادآور می‌شود که چطور هنگام خطر دست به دامن خدا شده بود؛ ولی وقتی نجات پیدا کرد، پروردگارش را فراموش کرده و از او روی‌گردان شد ...

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

وَ إِذا أَنْعَمْنا عَلَى الْإِنْسانِ أَعْرَضَ وَ نَأى‏ بِجانِبِهِ وَ إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعاءٍ عَریضٍ (سوره فصلت ، آیه51)

و چون به انسان نعمتى ارزانى داریم روى مى‏ گرداند و دورى مى ‏کند و چون به شرى مبتلا مى ‏شود دعاهایى طولانى دارد.

دیشب درجایی مطلب زیبایی توجه مرا به خود جلب کرد:

ظاهر زندگی دیگران را با باطن زندگی خود مقایسه نکنید...

زبان حال نیکوکاران و بدکاران در هنگام دریافت نتیجه اعمال بسیار درس‌آموز است.

خداوند در آیات 18 تا 29 سوره حاقّه، عکس‌العمل این دو گروه را هنگام دریافت نامه اعمال چنین بیان می‌فرماید:

در روز قیامت کافران منافق صفت مشاهده می‌کنند که نور ایمان، مؤمنان را فراگرفته است و با آن نور به‌سوی جایگاه ابدی خویش در بهشت می‌روند.

اینجاست که وقتی محرومیت خود از این نور را می‌بینند، ملتمسانه از مؤمنان تقاضا می‌کنند قدرى مهلتشان دهند و در انتظارشان بایستند تا ایشان هم برسند. از مؤمنان می‌خواهند که مختصرى از نور آنان گرفته تا راه پیش پاى خود را با آن روشن ساخته و طی مسیر نمایند.

این تقاضای منافقان با پاسخ منفی مؤمنین مواجه می‌شود و با جدایی از آنان، در ظلمات و عذاب الهی فرو می روند

دنیا بازار تجارت است و تاجر این بازار، انسان است ...

خداوند در مقابل ایمان راسخ به رسول خدا و پرهیزکاری مؤمنان، سه پاداش به ایشان عطا می‌کند ...

توبه یعنی بازگشت؛ و خداوند توّاب است، یعنی بسیار به‌سوی بنده‌اش بازمی‌گردد و او را می‌آمرزد.

شاید تعجب کنید و بپرسید: گناه را بنده می‌کند، و حال‌آنکه خدا به‌سوی بنده‌اش بازگشته و توبه می‌کند؟!

در جواب میگوییم ...

از امام صادق علیه‌السلام روایت‌شده که فرمودند:

همانا خداوند بندگان خود را به دو آیه از کتابش مخصوص گردانیده است:

شاید جامع‌ترین تفسیر را در مورد محافظت بر نماز، مرحوم ابوالفتوح حسین بن على رازى ‏در تفسیر خویش فرموده است. در آنجا که میفرمایند ...

آیت‌الله جوادی آملی حفظه الله تعبیر جالبی در مورد مرگ دارند. ایشان می‌فرمایند:

مرگ پوسیدن نیست! مرگ "از پوست به درآمدن" است.

مرگ به معنی فوت نیست؛ بلکه به معنی "وفات" است!

 فرق فوت با "وفات" این است که ...

به یکی از مراجع تقلید که مرحوم شده‌اند عرض شد:

"در مورد شما فلان حرف‌ها و تهمت‌ها را می‌زنند!"

ایشان در جواب این آیه را قرائت کردند:

یکی از عواملی که باعث از بین رفتن سیئات می‌شود، اجتناب از گناهان کبیره است.

خداوند در قرآن کریم می‌فرماید:

"إِن تجَتَنِبُواْ کَبَائرَ مَا تُنهْوْنَ عَنْهُ نُکَفِّرْ عَنکُمْ سَیِّاتِکُم" 1

(اگر از گناهان کبیره ‏اى که از آن‌ها نهى شده ‏اید اجتناب کنید، ما از بدی‌های شما صرف‌نظر مى ‏کنیم)

سفیر ژاپن در بغداد، در پاسخ به سؤال‌های مکرر عراقی‌ها درباره دلیل پیشرفت ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم، به آن‌ها توصیه کرد که به قرآن کریم مراجعه کنند؛ زیرا قرآن راه شکوفایی و پیشرفت را نشان داده است.

«الَّذِینَ ءَاتَیْنَاهُمُ الْکِتَابَ یَتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُوْلَئکَ یُؤْمِنُونَ بِهِ»  (سوره بقره ، آیه 121)

در مورد اینکه مراد از حق تلاوت چیست و حق تلاوت قرآن چگونه محقق می‌شود، امام صادق علیه السّلام فرمودند ...

 خدا در قرآن می‌فرماید:

فَلا تُعْجِبْکَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ إِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُعَذِّبَهُمْ بِها فِی الْحَیاةِ الدُّنْیا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ کافِرُونَ

(سوره توبه، آیه 55)

اموال و فرزندانِ (منافقین) تو را به شگفت نیاوَرَد. جز این نیست که خدا مى‏ خواهد در زندگى دنیا به وسیله این‌ها عذابشان کند و جانشان در حال کفر بیرون رود.

و پروردگارتان فرمود: "مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم"

امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

هر جوان مؤمنی که قرآن بخواند، قرآن با گوشت و خون او می‌آمیزد.

هرچند سزاوار است که ورزشکاران لباسی وزین و درخور شأن یک ایرانی مسلمان بر تن کنند، ولی آراستگی و زیبایی ظاهری تنها کافی نیست. بلکه به زیبایی باطنی هم باید توجه کرد!

می‌خواهم لباسی معرفی کنم که نه‌تنها برای ورزشکاران المپیکی، بلکه برای کل انسان‌ها و در هر زمان و مکان بهترین لباس است...

وقتی آیات قرآن را مرور می‌کنیم، می‌بینیم کم نیست آیاتی که اکثر انسان‌ها را این‌گونه معرفی می‌کند ...

در مقابل هجوم این‌همه گرفتاری، غم و اندوه و مشکلات چه کنیم؟!

در طریق بندگی و عبودیت از چه چیز کمک بگیریم؟!

دستور خدا در این مواقع چیست؟

 

خداوند در قرآن کریم دستوری کارگشا برای این موضوع ارائه می‌دهد. در آنجا که می‌فرماید ...

از امام صادق علیه‌السلام روایت‌شده که درباره آیه شریفه "وَ اسْتَعینُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ" فرمودند:

مراد از صبر در این آیه "روزه" است.

وَ الَّذینَ کَفَرُوا أَعْمالُهُمْ کَسَرابٍ بِقیعَةٍ یَحْسَبُهُ الظَّمْآنُ ماءً حَتَّى إِذا جاءَهُ لَمْ یَجِدْهُ شَیْئاً وَ وَجَدَ اللَّهَ عِنْدَهُ فَوَفَّاهُ حِسابَهُ وَ اللَّهُ سَریعُ الْحِساب

کسانى که کافرند اعمالشان چون سرابى است در بیابانى که تشنه‌کام آن بیابان آن را آب پندارد و چون بدان رسد چیزى نیابد، و خدا را نزد آن یابد که حساب او را تمام و به کمال بدهد و خدا تند حساب است.


أَوْ کَظُلُمَاتٍ فىِ بحْرٍ لُّجِّىٍّ یَغْشَئهُ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ مَوْجٌ مِّن فَوْقِهِ سحَابٌ  ظُلُمَاتُ  بَعْضُهَا فَوْقَ بَعْضٍ إِذَا أَخْرَجَ یَدَهُ لَمْ یَکَدْ یَرَئهَا  وَ مَن لَّمْ یجَعَلِ اللَّهُ لَهُ نُورًا فَمَا لَهُ مِن نُّور

یا همچون ظلماتى در یک دریاى عمیق و پهناور که موج آن را پوشانده، و بر فراز آن موج دیگرى، و بر فراز آن ابرى تاریک است تاریکی‌هایی است یکى بر فراز دیگرى، آن‌گونه که هرگاه دست خود را خارج کند ممکن نیست آن را ببیند! و کسى که خدا نورى براى او قرار نداده، نورى براى او نیست.


(سوره نور آیه 39 و 40)

شاید بپرسید اگر شیطان انسان را از بندگی خدا بازمی‌دارد، پس چرا خداوند این اختیار را به شیطان داده تا در مسیر عبودیت انسان قرار بگیرد؟! چرا خداوند مانع از آزادی شیطان در گمراه کردن انسان نمی‌شود؟!

این سؤال، جواب‌های متعددی دارد.

یکی از این جواب‌ها را از زبان قرآن کریم بیان می‌کنیم.


قرآن کریم ویژگی‌های کسانی که در کارهای خیر شتاب می‌کنند را چنین بیان می‌کند...

هرچه کنی به خود کنی     گر همه نیک و بد کنی

 

إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِکُمْ وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها

(سوره اسراء، آیه 7)

اگر نیکى کنید، به خود نیکى کرده‏ اید، و اگر بدى کنید، به خود [بد نموده ‏اید]

 


 

نابرده رنج گنج میسر نمی‌شود     مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد

 

وَ أَنْ لَیْسَ لِلْإِنْسانِ إِلاَّ ما سَعى‏

(سوره نجم، آیه 39)

و اینکه براى انسان جز حاصل تلاش او نیست‏

 


 

آسمان بار امانت نتوانست کشید     قرعه ی فال به نام منِ دیوانه زدند

 

إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَیْنَ أَنْ یَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها وَ حَمَلَهَا الْإِنْسانُ

(سوره احزاب، آیه 72)

ما امانت (الهى و بار تکلیف‏) را بر آسمانها و زمین و کوه‏ها عرضه کردیم، پس، از برداشتن آن سر باز زدند و از آن هراسناک شدند، و(لى‏) انسان آن را برداشت.

 

 


شک نعمت نعمتت افزون کند     کفر نعمت از کفت بیرون کند

 

وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّکُمْ لَئِنْ شَکَرْتُمْ لَأَزیدَنَّکُمْ وَ لَئِنْ کَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابی‏ لَشَدیدٌ

(سوره ابراهیم، آیه 7)

و آن گاه که پروردگارتان اعلام کرد که اگر واقعاً سپاسگزارى کنید، (نعمت) شما را افزون خواهم کرد، و اگر ناسپاسى نمایید، قطعاً عذاب من سخت خواهد بود.

 

 


پسر نوح با بدان بنشست     خاندان نبوّتش گم شد

سگ اصحاب کهف رورزی چند     پی نیکان گرفت و مردم شد

 

قالَ یا نُوحُ إِنَّهُ لَیْسَ مِنْ أَهْلِکَ

(سوره هود، آیه 46)

خطاب رسید اى نوح! او (پسرت) از خاندان تو نیست‏

خداوند در قرآن کریم  می‌فرماید:

 

نباید کسانى که کافر شده ‏اند تصور کنند، اینکه به ایشان مهلت مى ‏دهیم براى آنان نیکوست؛ ما فقط به ایشان مهلت مى ‏دهیم تا ...

از حضرت امام صادق علیه السلام روایت‌شده که فرمودند:


سه مجلس است که خداوند آن‌ها را دشمن می‌دارد، و عذاب خود را بر اهل آن می‌فرستد، پس با آنان ننشینید و مجالست نکنید.

آن سه مجلس عبارتند از ...

صفح بالاتر از عفو است. زیرا علاوه بر عفو و گذشت، خصوصیت دیگری نیز دارد و آن این است که ...

شاید بپرسید ممنوعیت دوستی با دختر یا پسر نامحرم در کجای قرآن آمده است؟

جواب این سؤال را در ضمن مقدمه ای بیان میکنیم ...

خداوند در قرآن کریم پاسخ سخن کفار که مى‏گفتند مابعد از مردن در زمین گم مى‏شویم، و مى‏خواستند این حرف را دلیل بر نبودن معاد بگیرند، چنین میفرماید...

در این آیات 169 الی 171 سورۀ مبارکۀ آل عمران، کسانی که در راه خدا کشته شده‌اند به چند ویژگی توصیف شده‌اند: